องค์ประกอบของทัศนศิลป์มีอะไรบ้าง?

element

ก่อนที่เราจะรู้ว่าองค์ประกอบของทัศนศิลป์มีอะไรบ้าง เรามาทำความรู้จักความหมายของทัศนศิลป์กันก่อน ซึ่งก็คือ ศิลปะที่เราสามารถสัมผัสได้จากสายตาทำให้เกิดความเข้าใจร่วมกัน ส่วนมากจะเป็นงานจำพวกวิจิตศิลป์ เช่น จิตรกรรม ปะติมากรรม เป็นต้น

องค์ประกอบของทัศนศิลป์ คือส่วนประกอบย่อยๆ ที่นำมาประกอบรวมกันเป็นรูปเป็นร่าง อาทิ ร่างกายของมนุษย์ประกอบไปด้วยอวัยวะหลายอย่าง เช่น ลำตัว แขน ขา ศีรษะ ฯลฯ แต่ถ้าในทางศิลปะก็จะเป็นการนำ แสงเงา เส้น สี น้ำหนัก มาประกอบรวมกันให้มีความกลมกลืน สวยงาม สอดคล้องกันอย่างลงตัว โดยจะมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว

พื้นฐานขององค์ประกอบทัศนศิลป์ ได้แก่

  1. เอกภาพ หมายถึงการจัดภาพให้สัมพันธ์รวมเป็นกลุ่มหรือหน่วยเดียวกัน ตรงบริเวณใด บริเวณหนึ่งของภาพนั้นๆ ไม่จัดวางแบบกระจัดกระจายให้เกิดความสับสน และไม่มีกฎเกณฑ์ตายตัวที่แน่นอนขึ้นอยู่กับความเหมาะสมหรือความคิดสร้างสรรค์ของแต่ละคนได้อย่างมีอิสระเสรี
  2. ความสมดุล คือการจัดวางวัตถุในภาพ ให้มีน้ำหนักสมดุลทั้งทางด้านซ้ายและด้านขวา โดยปกติงานศิลปะมักจะกำหนดไว้ตรงจุดกึ่งกลางหรือศูนย์กลางของภาพ แต่ทว่าถ้าจะแบ่งเป็น ซ้าย ขวา บน ล่าง จึงมีความจำเป็นอย่างมากที่ต้องวางให้เหมาะสม โดยการจัดให้มีความสมดุลยังแยกออกได้เป็น 2 ลักษณะ คือ
    • จัดวางแบบสมมาตร คือ เลือกวางภาพที่มีรูปร่าง รูปทรง ที่มีความคล้ายกันทั้งซ้าย และ ขวา
    • จัดวางแบบอสมมาตร คือ ภาพที่มีรูปร่างแตกต่างกัน อยู่ช่วงระหว่างเส้นแกนแนวดิ่ง และแนวตั้ง ให้ถ่วงน้ำหนักอย่างสมดุลกันได้
  3. จุดสนใจ ภาพแต่ละภาพนั้น อาจจะกำหนดจุดสนใจเพียงจุดเดียว หรือจะหลายจุดก็ได้ ขึ้นอยู่กับวิธีที่จะดึงดูดความน่าสนใจของภาพได้ ส่วนวิธีจะสร้างจุดสนใจมีด้วยกัน 2 แบบ คือ
    • ใช้เส้น เพื่อดึงดูดความสนใจ ต้องนำส่วนประกอบโดยรอบมาช่วยทำให้เส้นมีความเด่นชัดมากขึ้น เช่น การความอ่อนของพื้นหรือเน้นเส้นโดยรอบของสิ่งที่ต้องการสร้างความโดดเด่นให้กับภาพ
    • ใช้สี ในการจัดองค์ประกอบภาพ เพราะสีจะทำให้เกิดความรู้สึกต่างๆ กันออกไป ฉะนั้นการใช้สีดึงจุดศูนย์กลางควรเลือกสีที่มีความสดใน และคำนึงถึงความอ่อนแกของพื้นที่ภาพด้วย
  4. จังหวะ ในงานศิลปะคือการเว้นบริเวณว่าง หรือ ช่องว่าง เพื่อทำให้ภาพเกิดความเข้าใจได้ง่าย ดูครั้งแรกก็เข้าใจสิ่งที่ภาพต้องการสื่อออกมา คล้ายกับจังหวะของเพลงนั่นเอง

เมื่อเรารู้จักแล้วว่าทัศนศิลป์ระกอบไปด้วยอะไรบ้างนั้น คงพอทำให้เวลาดูภาพเขียนเราจะมีความเข้าใจมากขึ้น รวมทั้งสัมผัสได้ว่าภาพต้องการสื่อสารอะไรกับเรา ช่วยให้เราได้เห็นความงดงามของภาพด้วยเช่นกัน